Zilverstad Schoonhoven in het Groene Hart

In het prille ochtendzonnetje komt het leven in Schoonhoven langzaam op gang. Over de Lek hangt een sluier mist, die weldra zal verdwijnen. De stad ontwaakt en zijn schoonheid laat zich zien. Schoonhoven noemt zich met recht de zilverstad. Een belangrijke erfenis uit het verleden is de zilverindustrie. Al sinds de 14e eeuw zijn goud- en zilversmeden in Schoonhoven gevestigd. Hoewel de zilverindustrie tegenwoordig niet meer de enige bestaansbron is, neemt het zilver nog steeds een centrale plaats in. Dit is te zien en beleven in de talrijke zilverwinkeltjes en -werkplaatsen die de Schoonhoven rijk is, maar ook door diverse evenementen zoals de Nationale Zilverdag en de Nacht van het Zilver. Een portret van een stad met karakter.

Klein en groot

Het pontje brengt ons vanuit Gelkenes in Schoonhoven. De gemeente beslaat een oppervlak van nog geen zeven vierkante kilometer en is daarmee de kleinste van Nederland. Maar dat maakt de inwoners niets minder trots op hun stad, die met grachten en statige grachtenwoningen de typische sporen van een welgesteld stedelijk bestaan draagt. Schoonhoven blijkt dan ook een uiterst aangename verrassing, een heerlijke en complete plek voor een korte ‘break’.

We drinken een cappucino bij Grand-Café Patio en besluiten dat we hier vanavond zullen terugkeren. Leuk terras aan de gracht, leuke plek om een glas wijn te drinken vanavond. We bekijken in alle rust de prachtige panden die het water flankeren en constateren dat de rijkdom van de voormalige zilverindustrie sierlijke dingen voortbracht in Schoonhoven.

Historie

In het Algemeen Rijksarchief in Den Haag ligt een perkamenten oorkonde waarin de oudste vermelding van Schoonhoven voorkomt. Hier stelt Johannes van de Lede dat hij aan inwoners van Noord-Zevender voor eeuwig een watergang schenkt. Het statige document eindigt met de tekst "Datum et actum anno Domini MCCXL septimo, apud Sconhoven" (Datum en gedaan in het jaar Ons Heren 1247, Bij Schoonhoven). In 1280 wordt er zelfs al gesproken van een stedelijke nederzetting.

Begin 13e eeuw verrees een kasteel. Johannes van de Lede was waarschijnlijk de man die rond 1220 dit kasteel gebouwd heeft aan de noordkant van de Zevender of Lopikerwetering, ongeveer op de plaats waar nu de Grote Gracht ligt. Bij dit kasteel dat begin 16e eeuw helaas afbrandde, ontstond dus de stad Schoonhoven. Rond 1350 werd een stadsmuur met de stadspoorten gebouwd. In die tijd bestond Schoonhoven van scheepvaart, hennepteelt, veeteelt, lakennijverheid en visserij, en natuurlijk van de bierbrouwerij. Schoonhoven was tevens marktplaats voor de regio.

De stad kon zich lange tijd veilig wanen, maar tussen 1582 en 1601 moesten de verdedigingswerken écht worden vernieuwd. Ook werd de Scheepmakershaven binnen de omwalling gebracht. In deze beschermingswal werd onder andere de Veerpoort gebouwd, die onderdeel is van de waterkering, en als enige stadspoort tot op heden bewaard is gebleven.

De stedelijke welvaart is af te lezen aan sierlijke gebouwen, zoals De Waag (1616) en de Doelen (1618). Al in de 17e eeuw waren zilversmeden in Schoonhoven gevestigd. De zilververvaardiging groeide in de 18e eeuw, Schoonhoven werd een vermogende stad. Johannes van de Lede had het dus goed gezien!

Mooi en gastvrij           

Schoonhoven nu

De stad Schoonhoven ligt een 20-tal kilometer zuidwestelijk van Utrecht. Naar Rotterdam is het iets minder ver. Twee grote winkelsteden dichtbij dus. Het aantrekkelijke van Schoonhoven is dat het als stad al veel te beiden heeft, aan zowel inwoners als de bezoekers. Voor een city break is het een heerlijke bestemming als je toch het stadse zoekt, maar juist niet de onvermijdelijk hectiek die het grootstedelijke met zich meebrengt. Je hebt in deze stad ook dat lekkere eetcafé en een goed grand café voor de borrel in de middag; er is mooie architectuur en er is een aansprekend cultureel aanbod. Plus dat prettige winkelaanbod, natuurlijk met een heerlijk accent op zilver. De Schoonhovenaars genieten er duidelijk van, en wij doen dat ook.

Met zicht op de rivier de lek ontwaken in schoonhoven ...

De Lek is natuurlijk één van de levensaders geweest van Schoonhoven. De wijde waterweg vervult die functie nu niet meer, maar de jachthaven van de stad is een geliefde plek voor watersporters. Camping ‘t Wilgerak maakt het mogelijk om aan de jachthaven te kamperen. Het is de moeite waard om het pontje te nemen naar de overzijde en vanuit daar de façade van Schoonhoven te bewonderen. Het moet een genot zijn om in één van huizen langs de oever te wonen en de scheepvaart aan je voorbij te zien gaan. Het leven in deze tijd is natuurlijk van veel gemakken voorzien, maar het lijkt ons ook heerlijk om hier in de 18e eeuw te hebben gewoond.

Zilverstad

Schoonhoven is zilverstad en dat zullen we weten ook. Graag zelfs. Natuurlijk gaan wij bezwijken voor de grote verleiding om een zilveren sierraad aan te schaffen in één van de vele werkplaatsen of winkeltjes. Het Nederlands ZILVERMUSEUM Schoonhoven is het enige zilvermuseum van Nederland, een plek waar we letterlijk (en vrijwillig) ondergedompeld worden in een wereld van glinster. De collectie bestaat uit fraai gebruikszilver van 1600 tot heden. Men voert actief beleid op het vlak van hedendaags zilver, door de Schoonhoven Silver Award en het Stokroos Stipendium. De Vakschool is uniek in ons land, hier leer je het smederijvak nog. Oude technieken van het ambacht herleven in de Zilversmederij, waar u jonge goud- en zilversmeden aan het werk ziet. Om haar functie nog completer te maken dan zij al is, nodigt Het Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven jaarlijks zilversmeden, ontwerpers en kunstenaars uit deel te nemen aan een internationale competitie voor zilversmeedkunst: de Schoonhoven Silver Award. De prijs bedraagt € 7.000,-, beschikbaar gesteld door de stad Schoonhoven. Deze stad eert haar verleden met verve, en zo moet het zijn.

Zilverstad van Nederland

Thema-evenementen

Op maandag 9 juni 2014, 2e Pinksterdag, vindt voor de 30e keer de Nationale Zilverdag plaats. Een uniek evenement: de historische binnenstad van Schoonhoven wordt omgetoverd tot één grote goud- en zilversmidwerkplaats. Voor zover de stad dit niet al is!

Het Schoonhovense Gilde St.Eloy bestaat al 150 jaar. Dit trotse Gilde van goud- en zilversmeden bundelt de krachten van fabrikanten, kunstenaars, juweliers, edelsmeden, musea, taxateurs, de Zilvervakschool, en natuurlijk de goud- en zilversmeden zelf. Men bevordert de verkoop van producten van de leden, maar zorgt daarbij voor de collectieve kwaliteit die de bezoeker aan deze zilverstad verwachten mag.

Zilerstad Schoonhoven dus.

Na gedane arbeid

Als de smederijen sluiten, en de winkels hun bezoekers hebben verblijdt met een fraai sierraad, is het genieten geblazen. Ook de Schoonhovenaren vinden maar al te graag een plekje op een terras in de stad, of bij mooi weer in het park bij de Grote Gracht Men haalt een mooie wijn bij de slijter, wat smakelijke kazen bij de traiteur en laat de dag langzaam in de avond opgaan. Of men geniet van een goed glas bier in één van de cafés van de stad. Wij volgen dit voorbeeld maar al te graag, en mengen ons onder de vriendelijke Schoonhovenaren. Natuurlijk geven zij ons graag tips waar die avond te eten, en we bestellen nog een glas bij die leuke ober, die ons maar al te graag helpt om onze keuze te bepalen.

Reuring en rust

Juweel

Wandelen door Schoonhoven maakt ons melancholiek. Hoe mooi is Nederland niet? Met deze stad hebben we weer een juweel ontdekt. We gaan zitten op een bank bij De Lek en eten een croissant dat we haalden bij de banketbakker. Natuurlijk gaan we ons verrijken met een zilveren sierraad, welke dat wordt is een onderwerp van uitgebreid gesprek. Er is hier zoveel keus, en kiezen is leuk maar nooit makkelijk!

Vredelievendheid

In 1775 werd een kanon, dat Olivier van Noort aan Schoonhoven had geschonken, omgesmolten tot klokken voor het carillon van het stadhuis. De grootste ervan draagt de volgende inscriptie: ‘Myn schor geloey op reys, voor dapperen van Noort, klinkt na een lange rust, thans in een fray akkoort’. Zo is het oorlogsmonster verworden tot iets dat mensen verblijdt met een klokkenspel. Zo moet het eigenlijk altijd gaan.

Genieten van een mooie stad DIE zijn historie alle eer aandoet

Pittoresk

De volgende ochtend waadt de stad zich in een zalvende lentezon. De sierlijke gevels genieten zichtbaar, en geven ons hun mooiste kleuren cadeau. Wat prettig is aan deze stad is dat er relatief weinig verkeer is. Weldra is het tijd voor een groot stuk appeltaart met slagroom. Maar eerst is het genieten van de smalle straatjes van deze vestingstad, van De Waag uit 1616 die in 1758 vergroot werd en van de Doelen uit 1618. Natuurlijk luisteren we naar het carillon van het mooie stadhuis en missen we het Doelenhuis uit 1779 niet Het is allemaal binnen handbereik en met de zon op het gelaat is het een heerlijke wandeling.

Mee voor thuis

We hebben allebei onze keuze gemaakt voor een mooi zilveren sierraad, en bewonderen de aanwinst bij de appeltaart met cappuccino. Overigens wordt onder de naam ‘Schoonhoven Trouwstad’ een trouwringenroute aangeboden. Gezien het groot aantal goud- en zilversmeden en juweliers een aanlokkelijk idee voor bruidsparen. Straks zullen we nog wat winkelen in de stad, een feestje op zich. Veel winkels zijn namelijk gevestigd in de prachtige panden van deze stad.

Tot slot bezoeken we Het Schoonhovens Edelambachtshuys, gevestigd in de voormalige Synagoge. Het toont onder ander een grote particuliere collectie antiek zilver uit Schoonhoven van de Gouden Eeuw tot 1900. Ook is een werkplek van een zilversmid uit de 17e eeuw te bezichtigen en een Mikwh, een traditioneel Joods bad dat we achter de synagoge aantreffen.

Schoonhoven: Tot rust komen

De veerboot zal ons spoedig aan de overkant van De Lek zetten. We gaan naar huis. Wij snappen het aandoenlijke beeldje, een jongen die heerlijk rust in de zon, volkomen:Schoonhoven is een plek om te ontspannen. Het motto van deze dag ...

karakteristieke vestingstad gelegen in het Groene Hart

online edities | NL | STEDEN!

recente publicaties | NL | STEDEN!

ONZE NIEUWSBRIEF

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief, zodat we jou op de hoogte kunnen houden!

MAIL ONS

CONTACT

We travel!
Office in Amsterdam


Tel: +31 641 8844 93


Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.